کد مطلب: 22158

حکم حریم خصوصی در فقه شیعه

چهارشنبه ۲۸ تير ۱۳۹۶

حق برخورداری از حریم خصوصی یکی از حقوقی است که بشر از دیرباز به دنبال تثبیت آن برای خود بوده است و در جوامع امروزی جایگاه ویژه­ای به دست آورده ­است. در فقه اسلامی، مبحث جداگانه­ای تحت عنوان «حریم خصوصی» وجود ندارد، اما فقه شیعه سرشار است از مواردی است که حاکی از وجوب حفظ حریم خصوصی اشخاص و حرمت نقض آن می­باشد که قرآن، نهج البلاغه، صحیفه سجّادیه، کتب فقهی و بسیاری از منابع امامیه سند این مدعاست. این موارد را می­توان در دو بخش اطلاعات - ارتباطات و مکانی –جسمانی مورد بررسی قرار داد بخش اول شامل مواردی چون عیب­جویی، تمسخر، ظن، تهمت، غیبت، بدگویی، رازداری و افشای راز، تفتیش عقاید و آزادی فکر، استراق سمع، نظارت و بازرسی و سبّ و هجو می­باشد. برای  بخش دوم نیز می­توان به مواردی چون حریم خصوصی پوشش، رازداری پزشکی، اذیت و آزار جسمانی، استراق بصر یا نگاه آلوده، ورود به منازل و مسأله استیذان و ممنوعیّت تصرف در ملک دیگران اشاره کرد. برای درک صحیح دیدگاه اسلام در قبال حریم خصوصی و حمایت از آن، لازم است مبانی و اصولی که این حق بر اساس آن­ها تثبیت شده است استخراج شوند. مهم­ترین این مبانی، قاعده تسلیط، قاعده لاضرر، اصل عدم ولایت انسان­ها بر یکدیگر، اصل کرامت ذاتی بشر، اصل حرمت خون، مال و عرض انسان­ها، اصل لزوم کتمان سرّ، اصل عدم جواز مداخله در امور دیگران، اصل خصوصی بودن امور اشخاص، اصل آزادی انسان­ها و حکم عقل و وجدان می­باشد. با توجه به نکات بیان شده، طبق نظر فقه شیعه، نقض حریم خصوصی انسان­ها، به هر نحوی که باشد، حرام و ممنوع است. که البته این حق هم مثل هر حقّ دیگری به صورت مطلق نیست و دارای شرایطی است.